HÀ NỘI BẢO TỒN - TP.HCM PHÁ HỦY: HAI TRIẾT LÝ PHÁT TRIỂN

Hai khu vực lớn nhất của Việt Nam đang có những tiếp cận rất khác nhau đến sự phát triển đô thị.

Hơn 200 biệt thự thời thuộc địa Pháp đã bị phá hủy hoặc bị thay đổi hình dạng một cách đáng kể ở TP. Hồ Chí Minh từ năm 1994 đến năm 2014.

Nhà máy Ba Son - Biểu tượng của sự thay đổi

Trước khi người dân địa phương có thể xót xa về việc sắp đập bỏ nhà máy Ba Son - một vị trí di sản ven sông quan trọng tại thành phố Hồ Chí Minh - với kế hoạch tái phát triển vị trí này thành các khu nhà ở sang trọng.

Nhà máy Ba Son là ước mơ của bất kỳ nhà phát triển nào: Một dải đất ven sông từ lâu đã tọa lạc tại một địa điểm chính của khu vực quan trọng bậc nhất tại thành phố. Với 16 tòa tháp mới sẽ được xây dựng lên ở vị trí của nhà máy đóng tàu 150 tuổi, dự án được thiết lập để thay đổi hình dáng của thành phố mãi mãi.

Mặc dù có một đề nghị năm 2013 để bảo tồn cảng Ba Son là một quần thể di tích lịch sử và được công nhận là một Di tích Lịch sử Quốc gia nhưng nhà máy đóng tàu Ba Son đã được bán cho một nhà phát triển Hàn Quốc với 5 tỷ USD trong năm nay.

Quan điểm của các chuyên gia

Tiến sĩ Ngô Minh Hùng - một kiến trúc sư ở Hồ Chí Minh và chuyên gia phát triển đô thị là người đam mê về bảo tồn di sản kiến trúc của thành phố chia sẻ: "Vùng đất Ba Son rất có giá trị đối với các nhà phát triển đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh và khu đất đã không được đưa vào khu bảo tồn. Nếu vùng đất Ba Son được bảo tồn thì không ai có thể phát triển các dự án mới nơi đây".

Cảng Ba Son là địa điểm mới nhất trong danh sách dài các tòa nhà phải đối mặt với trào lưu phá hủy này. Theo trung tâm hỗ trợ quản lý và phát triển đô thị thành phố Hồ Chí Minh, hơn 200 biệt thự thời thuộc địa Pháp đã bị phá hủy hoặc bị thay đổi đáng kể từ năm 1994 đến năm 2014.

Hà Nội - Mô hình bảo tồn Paris

Trong thành phố thủ đô Hà Nội, một câu chuyện khác của việc xây dựng thành phố đang được thể hiện. Bên cạnh những nỗ lực tích cực để bảo tồn Khu phố Cổ - một mạng lưới mê cung cổ 36 phố phường trong chính quyền huyện thành phố Hoàn Kiếm cũng đã áp dụng các hướng dẫn nghiêm ngặt khi nói đến xây dựng.

UBND Hà Nội vừa ban hành một quy định cấm phát triển tăng cao hơn 24 tầng tại năm quận trung tâm, Hoàn Kiếm là một trong số đó.

Tiến sĩ William Logan, một cây bút viết về Hà Nội với tài liệu 'Tiểu sử của một thành phố' đã phát biểu: "Có lẽ trong những năm 1990, mọi thứ đã linh hoạt hơn và có một số nhà cao tầng được xây dựng tại vị trí của biệt thự thuộc địa. Nhưng bây giờ các cơ quan chức năng dường như đã nắm quyền kiểm soát các tòa nhà quá cao hiện nay nơi từng được xây trong các khu vực ngoài Khu phố Cổ".

Cầu Long Biên - Câu chuyện thành công của bảo tồn

Một nghiên cứu gần đây để minh họa khả năng tấn công một sự cân bằng giữa bảo tồn và phát triển của Hà Nội sẽ là trận chiến để cứu cầu Long Biên - một trong những địa điểm được yêu thích nhất của thành phố.

Được thiết kế bởi kiến trúc sư người Pháp Gustave Eiffel, cây cầu thép dài 5.500 bước bắt qua sông Hồng được hoàn thành vào năm 1902. Đây là dự án xây dựng lớn nhất mà Trung Ấn (vùng đất nằm giữa Trung Quốc và Ấn Độ) đã nhìn thấy tại thời điểm đó.

Bà Nga Nguyễn - một nhà hoạt động tại Hà Nội đã chiến đấu để cứu Cầu Long Biên chia sẻ: "Cầu Long Biên đã vẫn tồn tại sau quyết định sẽ bị phá hủy hai lần vào năm 2007 và trong năm 2014."

Hai mô hình phát triển khác biệt

Tiến sĩ Logan so sánh cách tiếp cận xây dựng thành phố Hà Nội đến một "mô hình Paris", nơi mà các quận lịch sử tập trung tại trung tâm được bảo tồn trong khi các dự án và các khu vực kinh doanh đầy tham vọng hơn và giữ ở ngoại ô thị trấn.

Nếu Hà Nội theo cách tiếp cận mô hình Paris thì sau đó tiến sĩ Logan tin rằng thành phố Hồ Chí Minh đang sử dụng một phương pháp tiếp cận của Mỹ nhiều hơn, nơi mà thành phố thể hiện được sự nổi tiếng chính là khu vực trung tâm. Ông tin rằng phương pháp tiếp cận này là "nhiều tư bản và cổ điển hơn."

Nguyên nhân lịch sử

Tiến sĩ Logan giải thích: "Quay trở lại những năm giữa thế kỉ trước khi mà Hà Nội, vào cuối thập niên 40 là một chính phủ xã hội chủ nghĩa cô lập với phần còn lại của thế giới. Vì vậy, vào những năm 1990, Việt Nam giống như để thời gian trôi đi, đây là một thành phố mà hầu như không thay đổi kể từ những năm 1930 vì chiến tranh liên tục và các lệnh cấm vận của Mỹ."

Trong khi Hà Nội dường như bị đóng băng trong thời gian hàng chục năm thì Thành phố Hồ Chí Minh đã chuyển động thật nhanh tới một số phận khác nhau. Điều này đã tiếp tục diễn ra sau khi đất nước thống nhất.

Thách thức tương lai

TS Hùng cho rằng loại tư duy tập trung tiến bộ này có thể làm thành phố Hồ Chí Minh đánh mất bản sắc văn hóa của mình, một sai lầm mà nhiều thành phố châu Á mắc phải khi phát triển quá nhanh.

"Họ nên quay lại một bước và đánh giá bản sắc của thành phố Hồ Chí Minh là gì và tìm hiểu xem họ muốn làm cho Hồ Chí Minh khác biệt so với các thành phố khác", TS Hùng nhấn mạnh. "Hoặc trong tương lai, thành phố Hồ Chí Minh sẽ chỉ trông giống như Hồng Kông hay Thượng Hải, không hơn Sài Gòn."

Nguồn: cep.com.vn